Go oyunu dünya üzerinde milyonlarca oyuncuya sahip bir zeka ve strateji oyunu. Ayrıca tahta oyunları arasında bilinen en eski tarihe sahip oyun. Çin’de 4000 yıl önce ortaya çıktığı düşünülen oyun aslında çok basit kurallara sahip ancak oynaması bir hayli karmaşık ve zor. Oyunu öğrenmek çok kısa sürse de iyi oynamak ve ustalaşmak için uzun yıllar gerekiyor. 

Batı’da ve dilimizde Çin go oyunu olarak adlandırılan oyunun Çincesi 围棋 (Wéiqí). 围 kuşatma ve 棋 ise satranç anlamına geliyor. Yani oyunun Çincesi “kuşatma satrancı, kuşatma oyunu” anlamına geliyor. Go Çin oyunu nedir kısaca tanımladığımıza göre şimdi hep birlikte ortaya çıkışına bakalım ve go nasıl oynanır sorusunu yanıtlayalım.

Go Oyunu Nasıl Ortaya Çıktı?

go oyunu

Go zeka oyunu nasıl ortaya çıktı sorusuna iki farklı şekilde cevap veriliyor. Birinci rivayet; Efsanevi Çin karakterlerinden imparator Yao’nun oğlu Tan Chu’ya denge, disiplin ve konsantrasyon kavramlarını öğretmek ve bunları uygulamasını sağlamak için bu zeka oyununu cennetten indirdiği şeklinde.

İkinci rivayet ise biraz daha gerçekçi bir yaklaşım içeriyor. Bilindiği üzere eski dönemlerde Çinliler hayvanları avlamak için onlara doğrudan saldırmak yerine etrafını kuşatıp köpek ve mızraklarla iyice yorup daha sonra yakalıyor. Ayrıca savaşlar esnasında da rakiplerini etkisiz hale getirmek için kuşatma tekniğini uyguluyor. Yani Çinliler için kuşatma geleneksel bir taktik. Go oyunu da zaten Çince kuşatma oyunu olarak tanımlanıyor. Bu nedenle go zeka oyunu aslında Çin kültürünün içerisinden geliyor diyebiliriz.

Go Oyunu Nasıl Oynanır?

go oyunu tahtası

Go oyunu bir tahta üzerinde siyah ve beyaz taşlar kullanılarak oynanıyor. Go oyununun amacı tahta üzerinde mümkün olduğu kadar fazla alana sahip olmak. Bunu sağlamak için taş esir almak da sıkça kullanılan bir yöntem. Üç farklı boyutta go tahtası bulunuyor. Bunlar 9×9, 13×13 ve 19×19 şeklinde. Bunlar içerisinde standart olan ve ulusal ve uluslararası müsabakalarda kullanılan go tahtası boyutu ise 19×19. 

Oyun oynanırken taşlar satrançta olduğu gibi karelerin içerisine değil çizgilerin kesişim noktasına koyuluyor. Go oyunu kaç taş ile oynanır sorusunun net bir cevabı yok. Çünkü oyuncuların oynayış şekline göre farklılık gösterebiliyor. Genel olarak 180 siyah ve 180 beyaz taş oyun için yeterli oluyor. Şimdi go oyunu nasıl oynanır, kuralları nelerdir yakından bakalım.

Go nasıl Başlar ve İlerler?

Oyuna tahta boşken başlanıyor. Yani satranç gibi taş dizme söz konusu değil. Ayrıca taşlar sabit. Herhangi bir şekilde hareket etmiyor. Go oyununa ilk olarak siyah taş başlıyor. Oyuncular istediği yerden taş koymaya başlayabiliyor ancak geleneksel olarak ilk taş genellikle tahtanın sağ üst bölümüne konuluyor.

Yaşayan Taşlar, Esirler ve Taş Ele Geçirmek

Go kutu oyunu oynanırken tahta üzerinde bulunan bütün taşlar canlı halde bulunuyor. Esir edilen, yani ele geçirilen taşlar tahta üzerinden alınıyor. Taşların ele geçirilmesi için ise nefes noktaları adı verilen yerlerin tamamının kapatılması gerekiyor. Nefes noktaları taşların dikey ve yatay çizgide bulunan boşluklarından oluşuyor. Yukarıdaki görselde siyah taşların nefes noktaları x işaretiyle gösteriliyor.

Taşlar yatay ve dikey olarak bir araya geldiğinde grup oluşturuyor. Bu grupların nefes sayısı ise grupta bulunan taşların toplam nefes sayısına eşit oluyor. Yalnızca çapraz teması bulunan ancak dikey ve yatayda teması bulunmayan taşlar grup oluşturmuyor. Grupların imha edilebilmesi için bütün nefes noktaları kapatılmalı. Yani tek bir nefes noktası bile olsa bütün grup yaşıyor kabul ediliyor. Ancak hiçbir nefes noktası kalmazsa bütün grup toplu şekilde esir oluyor. Yukarıda grupları ve x ile işaretlenmiş nefes noktalarını görebilirsiniz.

Taşların esir edilebilmesi için bütün nefes noktaları kapatılmalı diyoruz. Yukarıdaki görselde siyah taşların tamamı esir konumunda. Bu taşlar oyun tahtasından alınıyor.

Go Oyunu Ko Kuralı ve Yasak Hamle

Yasak hamle yukarıda açıkladığımız nefes kuralı ile alakalı. Yukarıda gördüğünüz gibi bir durumda x işareti ile gösterilen noktada beyaz taşın nefes alma olasılığı yok. Çünkü bütün nefes noktaları siyah taşlar ile kapalı. Bu nedenle buraya taşını koymak intihar olacağı için bu hamle yasak hamle olarak kabul ediliyor ve beyaz oraya taş koyamıyor. Yukarıdaki görselde x ile işaretlenmiş alan beyaz için imkansız hamle noktası.

go oyunu ko pozisyonu

Yukarıdaki diğer görsele bakacak olursak en soldaki şekilde x ile işaretlenmiş beyaz aşın yaşadığını görebiliriz. Bu taş şu anda atari konumunda ve ayrıca burada ko şekli oluşmuş (Atari: bir taş ya da taş grubunun nefes sayısının toplamda 1 olması durumu). Ancak eğer siyah ortadaki şekilde görüldüğü gibi 1 ile işaretli yere bir taşı ile hamle yaparsa beyaz taşın tek nefes noktasını kapatıyor ve taşı esir alarak tahtadan kaldırıyor. Sağdaki şekle baktığımızda ise bu sefer siyah taşın birinci pozisyondaki beyaz taş ile aynı durumda (atari durumunda) olduğu görülüyor. Bu sefer beyaz x ile gösterilen siyah taşın üstündeki kesişim noktasına yani 2 numaralı yere hamle yaparsa siyah taşı esir edebiliyor. Yani  bu durum karşılıklı olarak sonsuza dek sürebiliyor. 

Bunu engellemek için Go oyunu ko kuralını içeriyor. Bu kurala göre ko durumunda iken ilk hamleyi yapan kişi rakibini esir ediyor. Yani örneğimizde ilk hamleyi yapan siyah beyaz taşı esir ediyor. Rakip yani beyaz taş aynı hamleyi hemen tekrar edemiyor. Öncelikle tahtanın başka bir noktasında bir hamle yapması gerekiyor. Bu hamleden sonra sıra tekrar ilk hamleyi yapana yani siyaha geçiyor. İlk hamleyi yapan kişi -yani siyah- ko poziyonunu bir taş ekleyerek bozarsa sorun yok. Eğer bozmazsa bu sefer rakip -yani beyaz- aynı hamleyi yapabiliyor. Bu durumda ise ilk hamleyi yapan kişi – yani siyah- tahtanın başka bir yerinde hamle yapmak zorunda. Eğer hamle sırası kendine geçtiğinde ko durumu bozulmaz ise sıradaki turda o alanda hamle yapma hakkına sahip oluyor.

Go Avans Noktaları

go oyunu avans noktaları

Go oyunu oyuncu seviyelerine göre avans verilebiliyor. Yani daha güçlü olan oyuncu daha güçsüz olanın avantajlı durumda bulunmasına izin veriyor ve böylece oyun daha çekişmeli bir hal alıyor. Go’da avans sayısı 9’a kadar çıkabiliyor. Resimde Japon avans sistemine göre belirlenmiş avans noktalarını görebilirsiniz. 

Go Srateji Oyunu Alan Oluşturma ve Kazananı Belirleme

go oyunu

Go oyununda amaç alan kazanmaktır diyoruz. Peki bu alanlar nasıl kazanılıyor? Alan kazanmak için tahtanın ortası, kenarı ya da köşesi kullanılabiliyor. Ortada alan çevirmek için daha çok taş gerekirken kenarda daha az ve köşede en az taş gerekiyor. Tabi ki oyunda alan çevirmek o kadar kolay değil. Çünkü rakibiniz de bir yandan buna engel olmak istiyor. Burada da devreye esir almalar ve stratejiler giriyor. Ayrıca alan çevirirken dikkat edilmesi gereken bir başka nokta alanın çok geniş olmaması. Çünkü alanınız çok geniş olursa rakibiniz taşları için nefes noktaları bulabileceğinden alan içerisinde kendisine başka bir alan çevirebiliyor. Yukarıdaki görselde siyah taşlarla oluşturulmuş alanları görebilirsiniz.

Peki go oyunu nasıl kazanılır? Oyun nasıl biter? Go strateji oyunu iki tarafın da yapacak hamlesi kalmadıktan sonra pas demesi ile sona eriyor. Oyun bittikten sonra kazanılan alanlar (kesişim noktaları sayılarak hesaplanır) ve esirler sayılarak puan toplaması yapılıyor. Oyunun sonunda en çok puanı alan kazanıyor. 

go oyunu

Yukarıda 9×9 bir tahtada bitmiş bir oyun görüyorsunuz. Burada hesabı yapacak olursak siyah 28 kesişim noktası beyaz ise 25 kesişim noktası ele geçirmiş. Bu duruma göre eğer esir yoksa siyah 3 puanla oyunu kazanıyor. Esirler ise her biri 1 puan olarak sayılıyor. Yine aynı örnekte eğer beyaz taraf 5 siyah taşı esir almışsa ve siyah taraf hiç beyaz taş esir alamamışsa oyunun galibi 30- 28 puanla beyaz taraf oluyor.

Sen de Go Oyna!

Go oyunu hem bilgisayar/telefon üzerinden hem de kutu oyunu olarak oynanabiliyor. Kutu içerisinde satılan ve siyah beyaz taş oyunu olarak da bilinen go oyunu fiyatları malzemeye, tahta boyuna ve ürün kalitesine göre değişiklik gösterebiliyor. Çeşitli alışveriş sitelerinde go oyunu fiyatı 35 – 200 TL arası farklılıklar gösteriyor. Go oyununu n11, gittigidiyor, hepsiburada ve trendyol gibi birçok farklı ve güvenilir siteden temin edebilirsiniz.

Go oyunu öğrenmek için harika bir video serisi: Youtube

Mobil cihazlardan oynamak için Go indir: Android Apple

Online olarak go oyna: Go oyna