Çin yazısı; hanzi adını verdiğimiz Çince karakterler ile yazılan, yaklaşık 4000 yıllık bir geçmişe sahip olan bir yazı türü. Çin yazısı temelleri eski dönemde çizilen resimlere dayanıyor. Yani Çince aslında bir resim dili ve Çin alfabesini oluşturan şekiller de eski dönemlerde çizilen resimlerin sadeleştirilmesi sonucu elde edilen karakterler ve bu karakterlerden türetilen diğer karakterlerden oluşuyor. Yeri gelmişken hemen belirtelim Çin alfabesi aslında bizim bildiğimiz batılı alfabeler gibi değil. Çince; içerisinde belli harfler bulunan ve bu harflerin birleşimiyle kelimeler oluşan bir dil değil. Çince binlerce farklı karakterden oluşuyor.

Peki Çin yazısı nasıl yazılıyor? Çin yazısı yukarıda bahsettiğimiz karakterlerin tek başına ya da birleştirilerek yazılmasıyla ortaya çıkıyor. Her karakter kendi başına ya da birleşerek bir anlam oluşturuyor. Peki, Çince’de kaç karakter var? Karakterler nasıl ortaya çıkmış? Karakterlerin tarihsel gelişimi nasıl? Neden latin harfleri kullanmıyorlar? Bütün bu soruların cevabı ve daha fazlası için Çin alfabesi ve Çince karakterler yazımızı okuyabilirsiniz.

Çin Yazısı Yazmak Zor mu? Çin Yazıları Nasıl Okunur?

Çince yazmak; aslında Çince öğrenmek isteyenlerin, hatta bizzat Çinlilerin korkulu rüyası. Çince’de harfler bulunmadığı için her bir kelimeye özgü karakterleri ezberlemek gerekiyor. Bununla da kalmıyor, her karakterin “hamle sırasını” da öğrenmek gerekiyor. Çince bilmeyenler için hiçbir anlam ifade etmeyen o “kargacık burgacık şekiller” belirli bir sıra ve düzen dahilinde yazılıyor. Bu nedenle Çince yazı yazmak gerçekten çok zor. Çince karakterleri yazabilmenin tek yolu bolca pratik yapmak. Maalesef bunun kolay bir yolu yok.

Çince yazıları okumak ise yazmaya nispeten daha kolay. Ancak bildiğimiz batı dillerine göre oldukça zor. Çünkü her kelimenin okunuşunu ezberlemeniz gerekiyor. Ayrıca Çince tonlar da okuma anlamında bir başka zorluk. Çin yazısı gerek yazma gerek de okuma konusunda Çince öğrenenleri bir hayli zorluyor. Bir kelimeyi okuyabiliyorken yazamamak, ya da duyduğunuz bir kelimeyi anlarken aynı kelimeyi okuyamamak/anlayamamak başka bir dil için söz konusu mu bilemiyoruz.

Çin Kaligrafisi: Çin Yazısı Sanata Dönüşüyor 

Çin kaligrafisi; Çince karakterlerin bir fırça ve mürekkep yardımıyla belirli disiplinlere uyarak göze hitap eden bir şekilde yazılmasını sağlayan bir sanat olarak tanımlanabilir. Bu sanatı icra edebilmek için “Çin kaligrafisinin 4 hazinesi” gerekiyor. Bunlar: 

  • İyi bir dokuya ve yeterli emiciliğe sahip kağıt
  • At kılı ve bambu sap gibi (bir çok farklı seçenek mevcut) bölümlerinden oluşan fırça
  • Kurutulmuş mürekkepten oluşan mürekkep çubuğu 
  • Su ile mürekkebi karıştırmak için kullanılan mürekkep tablası

Kaligrafi Çin’de oldukça yaygın olduğu için Çin yazısı denince akla Çin kaligrafisi geliyor. Çin’de kaligrafinin tarihi çok eskilere dayanıyor. Yaklaşık bin yıllık bir geçmişe sahip olan bu sanatı icra etmek disiplin ve yetenek istiyor. Geleneksel Çin kaligrafisinde zhuan shu, li shu, kai shu, xing shu ve cao shu olma üzere 5 ana disiplin/kategori/teknik bulunuyor. Ayrıca bu alanda Çin kültüründe saygı uyandıran bir çok usta bulunuyor. İlerleyen dönemlerde konunun detaylarını içeren detaylı bir yazı paylaşacağız. 

Çince Yazı Örnekleri

Bu bölümde Çince bilmeyen ya da yeni başlayanlar için Çince karakterler neye benziyor bir fikir vermesi açısından bazı Çin yazısı örnekleri paylaşıyoruz. Bazıları isim sorma cevap verme gibi kısa, bazıları ise bir hikayeden alınmış Çince uzun yazılar.

Kısa Çince Yazılar

  • 你叫什么名字?

Nǐ jiào shénme míngzì?

İsmin nedir?

  • 我急哦玛丽。

Wǒ jí ó Mǎlì.

Adım Mali.

  • 你去哪儿?

Nǐ qù nǎ’er?

Nereye gidiyorsun?

  • 我去食堂吃饭。

Wǒ qù shítáng chīfàn.

Yemekhaneye yemek yemeye gidiyorum.

  • 你最喜欢的颜色是什么?

Nǐ zuì xǐhuān de yánsè shì shénme?

En sevdiğin renk hangisi?

  • 我最喜欢的颜色是蓝色。

Wǒ zuì xǐhuān de yánsè shì lán sè.

En sevdiğim renk mavi.

Uzun Çince Yazılar

那是 1988 年 8 月 6 日。这一天, 谢红要坐飞机去美国学习。那天北京的天气很热。方新和谢红很早就出来了。刚起来, 方新帮主谢红准备旅行的东西。谢红要带很多衣服, 还有书什么的, 很重。

方新说: “带这么多东西, 太重了, 你能拿得动吗? 别太累了。”

谢红看起来很高兴、说: “拿得动, 这些东西到美国以后都要用, 不能不带。美国的东西太贵, 到那里再买, 要很多钱。现在多带, 到那里以后就可以少买一些。马上就去美国了, 我觉得很开心, 累一点儿没关系。”

Okunuşu

Nà shì yījiǔbābā nián bā  yuè liù rì. Zhè yītiān, xiè hóng yào zuò fēijī qù měiguó xuéxí. Nèitiān běijīng de tiānqì hěn rè. Fāng Xīn hé Xiè Hóng hěn zǎo jiù chūláile. Gāng qǐlái, Fāng Xīn bāngzhǔ Xiè Hóng zhǔnbèi lǚxíng de dōngxī. Xiè Hóng yàodài hěnduō yīfú, hái yǒu shū shénme de, hěn zhòng.

Fāng Xīn shuō: “Dài zhème duō dōngxī, tài zhòngle, nǐ néng ná dé dòng ma? Bié tài lèile.”

Xiè Hóng kàn qǐlái hěn gāoxìng, shuō: “Ná dé dòng, zhèxiē dōngxī dào měiguó yǐhòu dōu yào yòng, bùnéng bù dài. Měiguó de dōngxī tài guì, dào nàlǐ zài mǎi, yào hěnduō qián. Xiànzài duō dài, dào nàlǐ yǐhòu jiù kěyǐ shǎo mǎi yīxiē. Mǎshàng jiù qù měiguóle, wǒ juédé hěn kāixīn, lèi yīdiǎn er méiguānxì.”

Türkçesi

Tarih 6 Ağustos 1988’di. Xie Hong uçakla Amerika’ya öğrenim görmeye gidecekti. O gün Pekin’de hava çok sıcaktı. Fang Xin ve Xie Hong sabah erkenden kalktı. Kalkar kalmaz Fang Xin Xie Hong’a yolculuk için eşyalarını hazırlamasına yardım etti. Xie Hong birçok kıyafet ve kitap gibi şeyler götürecekti ve bunlar oldukça ağırdı. 

Fang Xin: “Bu kadar çok şey götürüyorsun, bunlar çok ağır, hepsini taşıyabilecek misin? Kendini fazla yorma,” dedi.

Xie Hong oldukça mutlu görünüyordu: “ Taşıyabilirim. Bunların hepsi Amerika’ya vardıktan sonra kullanılacak, götürmesem olmaz. Amerika’da her şey çok pahalı, oraya vardıktan sonra almak için çok para gerekir. Şimdi ne kadar çok götürürsem vardıktan sonra o kadar az şey alırım. Şu an Amerika’ya gidiyorum, çok mutluyum, biraz yorulsam da çok önemli değil.” 

.

.

Yukarıda gördüğünüz üzere Çin yazısı içerisinde Çince tarih yazma sırası yıl/ay/gün şeklinde ilerliyor. Çince tarih yazarken çoğunlukla bizim kullandığımız sayılar kullanılıyor. Çince tarih okunurken yıllar bizde olduğu gibi “bin dokuz yüz seksen sekiz” şeklinde değil “bir dokuz sekiz sekiz” şeklinde okunuyor. Çince sayılar yazı dilinde çok olmasa da zaman zaman kullanılabiliyor.

Çince sayılar;

一 yī(bir) , 二 èr(iki),  三 sān(üç), 四 sì(dört), 五 wǔ(beş), 六 liù(altı), 七 qī(yedi), , 八 bā(sekiz), 九 jiǔ(dokuz), 十 shí(on)