ÇİN KÜLTÜRÜ

Çin Mitolojisi: Çin Yaratılış Mitleri ve Büyük Felaketler

Çin mitolojisi; Çin kültürü, tarihi karakterler, halk hikayeleri ve inançları içinde barındıran mitlerden oluşuyor. Yer yer Taoizm, Budizm ve Konfüçyanizm gibi din ve öğretilerden etkilenen Çin mitolojisi, daha çok Çin tarihinin yazılı dönemlerinde gelişiyor. Tarih ve kültürün harmanlanarak gerçek ve efsanenin iç içe girdiği Çin mitleri birçok ilginç hikayeye ev sahipliği yaparken Çin kültürü hakkında bizlere fikirler veriyor. Hikayelerde karşımıza çıkan birçok tanrı ise Çin’in politeist(çoktanrıcı) dini yapısını ortaya koyuyor.  

Çin mitolojisi içerisinde bütün mitleri tek bir kaynakta bulmak mümkün değil. Her hikaye farklı kaynaklarda ve farklı şekillerde geçiyor. Mitlerin öğrenildiği kaynaklar arasında en çok Klasikler ve Shiji dikkat çekiyor. Çin mitolojisi çoğunlukla büyük felaketler, başlangıç ve sonlar ve tanrı insanlardan oluşuyor. Bunun dışında Çin mitolojisi aşk hikayeleri de oldukça popüler. Biz bu yazımızda Çin mitolojisini kısaca anlatarak bazı popüler hikayelere yer veriyoruz. 

Çin Mitolojisi Yaratılış Efsaneleri

Çin mitolojisi yaratılış efsaneleri bizlere Çin’in penceresinden dünyanın ve insanların var oluşuna dair hikayelerini anlatıyor. Çin mitolojisinde birçok yaratılış efsanesi bulunuyor. Bu yaratılış hikayelerine kısaca bakacak olursak…

Çin Mitolojisi Pangu Efsanesi

çin mitolojisi pangu efsanesi

Çin mitolojisi yaratılış efsaneleri arasında en çok bilinenlerden bir tanesi Pangu miti. Bu hikayeye göre evrenin erken dönemlerinde Tao bir yumurta halinde bulunuyor ve her şeye kaos hakim. Bir süre sonra bu yumurtanın içerisinde Pangu oluşuyor ve burada beslenerek büyümeye başlıyor. Yeteri büyüklüğe ulaşan Pangu yumurtayı kırarak büyümeye devam ediyor. Elleri ile yumurtanın üst tarafını (gök) ayakları ile de yumurtanın alt tarafını (yeryüzü) iterek ikisinin tekrar birleşmesini engelliyor. Pangu büyümeye devam ettikçe gök ve yer arasındaki mesafe de artıyor. Pangu büyüme sınırına ulaştıktan sonra büyümeye devam edince vücudu parçalanıyor ve dünyaya yayılıyor. İşte bu parçalanmadan sonra Pangu’nun bir gözü güneşi bir gözü ise ayı, damarları yeryüzündeki yolları, kanı yeryüzündeki akarsuları, kasları toprak ve ağaçları, sesi gök gürültüsünü, üzerindeki pireler insanları, gözyaşları yağmuru saçları ise yıldızları oluşturuyor.   

Bu efsanede Taoizm etkileri net bir şekilde görülebiliyor. Pangu’nun oluşumu ve gelişimi 5 element ile açıklanırken, gökyüzü ve yeryüzü Yang ve Ying ile özdeşleştirilerek zıt kuvvetlerin dengesi vurgulanıyor. Pangunun içerisinde bulunduğu yumurta ise Taoist öğretide her şeyin kaynağı olarak kabul edilen Tao olarak tanımlanıyor.

Çift Tanrılı Yaratılış Efsanesi

Bu efsane Huai Nan Zi adlı metinde anlatılıyor. Efsaneye göre evreni mutlak güç sahibi iki farklı tanrı yaratıyor. Tanrılardan bir tanesi yeri diğeri ise göğü yaratıyor. Tanrıların isimleri belirtilmezken yeri yaratan tanrı Ying’in temsilcisi ve göğü yaratan tanrı ise Yang’ın temsilcisi kabul ediliyor. Bu efsanede de yine Taoizm’in “zıt kuvvetlerin dengesi” kavramı öne çıkıyor.

Çin Mitolojisi Tanrısız Yaratılış

Bu hikaye de yine Taoizm öğretisi temeline ve Ying-Yang dengesine dayanan bir altyapıya sahip. Efsaneye göre başlangıçta evren üzerinde tanrı ya da tanrı benzeri hiçbir varlık bulunmuyor. Evren yalnızda su buharı şeklinde bulunuyor. Bu su buharı zamanla düzensiz ve kaotik yapısından kurularak kararlı ve düzenli bir hale geçiyor. Böylece üzerinde yaşadığımız dünya oluşuyor.

Nü Wa Yaratılış Efsanesi

çin mitolojisi nü wa efsanesi

Bu Çin mitolojisi tanrıçaları arasında yer alan Nü Wa üst bölümü insan alt bölümü ise ejder olan bir tanrıça. Efsaneye göre Nü Wa yeryüzünde tek başına olmaktan oldukça sıkılıyor ve birgün göl kenarında gezerken gölde kendi yansımasını görüyor. Bunun üzerine gölden bir parça çamur alarak kendisine benzer bir şekil yapıyor. Ancak alt kısmını kendisi gibi değil insan ayakları şeklinde şekillendiriyor. Şekil vermeyi bıraktıktan sonra çamuru yere koyan Nü Wa çamurun canlanarak insana dönüştüğünü görüyor. Daha sonra hızlı hızlı yeni insanlar yapmaya başlayan Nü Wa akşam olduğunda çok yorulduğunu hissediyor. Bu şekilde bütün dünyayı dolduracak kadar insan yapamayacağının farkına varınca yanında bulunan bir asma dalıyla gölden çamur alarak etrafa saçıyor. Yere düşen her çamur damlası bir insana dönüşüyor. Efsaneye göre Nü Wa’nın elleri ile yaptığı insanlar asilller/soylular sınıfını oluşturuken asma dalıyla yaptıkları ise fakir halkı oluşturuyor. Akşam olduğunda yağmur başlıyor ve bazı çamurlar insana dönüşemeden yağmur yüzünden yaralar alıyor. İşte bunlar da engelli insanları oluşturuyor. 

Bu Çin mitolojisi yaratılış hikayesinde ise soylu sınıfın/hükümdarların kendilerinin ilahi bir güç tarafından özel olarak yaratıldıkları inancını halka vererek otorite ve saygınlıklarını artırma çabaları göze çarpıyor.  

Felaket Temalı Çin Mitolojik Hikayeleri ve Diğer Çin Mitleri

Çin mitolojisi birçok hikaye barındırıyor demiştik. Bu bölümde Çin mitolojisi içerisinde önemli bir yere sahip olan felaket ve kahramanlık hikayelerinden ve diğer Çin mitlerinden bahsediyoruz. 

Büyük Tufan, Nü Wa ve Fu Xi

Bu Çin mitolojik hikayesinde iki kardeş olan Nü Wa ve Fu Xi’den ve çiftçi babalarından bahsediliyor. Efsaneye göre çiftçi baba Gök gürültüsünü yakalayarak hapsediyor. Çocuklarına da Gök gürültüsüne asla su vermemelerini söylüyor. Bir gün baba tarlaya gittiği sırada kardeşler Gök gürültüsüne su veriyor. Bu su sayesinde hapsedildiği yerden kurtulan Gök gürültüsü, kardeşlere bir tohum veriyor. Eve dönen çiftçi baba durumu fark ediyor ve kendilerini bir tufanın beklediğini anlıyor. Hemen kendisi için demirden bir gemi inşa ediyor. Çocuklar ise bu sırada tohumu ekiyor. Daha sonra Gök gürültüsü yeryüzüne bir tufan gönderiyor. Çocuklar ektikleri tohumdan bir su kabağı çıktığını görüyor ve tufan gelmeden hemen önce su kabağının içini boşaltarak su kabağına biniyor. Babaları ise inşa ettiği demir gemiye biniyor. Yeryüzü suyla dolup taşınca gemi ve su kabağı suyun üstünde yüzmeye başlıyor ve cennete kadar yükseliyor. Daha sonra baba cennetin kapısını çalarak cennetteki tanrıları rahatsız ediyor. Bunun üzerinde tanrılar yeryüzünden suyun çekilmesini emrediyor ve su birden çekiliyor. 

Demir gemiye binen baba yeryüzüne sert bir şekilde çakılarak ölüyor. Nü Wa ve Fu Xi ise su kabağı sayesinde güvenli bir şekilde yeryüzüne iniyor. İki kardeş daha sonra evlenerek karı koca oluyor. Hamile kalan Nü Wa bir et parçası doğuruyor. Nü Wa doğan et parçasını parçalara ayırarak diğer insanları yaratmış oluyor.

Çin Mitolojisi Da Yu (Büyük Yu) Sel Felaketi

Yao hükümdar olduğu dönemde büyük bir sel felaketi ile karşılaşıyor. Sarı nehir taşıyor, bütün tarım arazileri ve yaşam alanları sular altında kalıyor. Bunun üzerine Yao memurlarından Gun’u bu felaketi önlemesi için görevlendiriyor. Gun başarılı olamayınca yeni hükümdar Yu Shun Gun’u görevden alarak Gun’un oğlu Yu’yü görevlendiriyor. Babasının hatalarından ders çıkaran Yu 13 yıl boyunca çabalayarak seli durduruyor. Hatta bu 13 yıl boyunca evinin önünden 3 kez geçmesine rağmen görevini bir an önce tamamlamak için  evine dahi girmiyor. Bu başarısının ardından hükümdar Yu Shun Yu’yü kendinden sonraki hükümdar ilan ediyor. Yu Shun öldükten sonra ise Da Yu Xia Hanedanlığı adı altında Çin tarihinin ilk hanedanlığını kuruyor.

Çin Mitolojisi Aşk Hikayesi: Niu Lang ve Zhi Nü

çin mitolojisi çin sevgililer günü efsanesi

Bu Çin mitolojisi aşk hikayesine göre Niu Lang yeryüzünde yaşayan kibar ve yakışıklı bir çoban, Zhi Nü ise cennet kraliçesi olan tanrıçanın dokumacı kızı. Bir gün Zhı Nü yeryüzüne gezmeye gidiyor ve Niu Lang ile karşılaşıyor. Niu Lang’ın kibarlığından etkilenerek ona aşık oluyor ve onunla evleniyor. Daha sonra çiftin iki çocukları oluyor. İkili yeryüzünde mutlu mesut yaşarlarken kızının bir çobanla evlendiğini öğrenen tanrıça bu duruma çok sinirleniyor ve kızını tekrar gökyüzüne alıyor. Niu Lang bu duruma çok üzülüyor. O kadar üzülüyor ki Niu Lang’ın öküzü konuşmaya başlıyor. Eğer onu öldürerek postunu giyerse post sayesinde cennete kadar uçabileceğini söylüyor. Bunun üzerine Niu Lang öküzü öldürüyor ve postunu giyerek cennete uçmaya başlıyor. Bu durumu fark eden Cennet Kraliçesi tam Zhi Nü ile kavuşacakları sırada tokası ile iki aşık arasında bir çizgi çekerek büyük bir nehir oluşturuyor ve kavuşmalarına engel oluyor. Bu Çin mitolojisi hikayesine göre ise o nehir samanyolu. 

Efsaneye göre bu çifte çok üzülen saksağanlar nehir üzerinde birleşerek bir köprü oluşturuyor ve çiftin kavuşmasını sağlıyor. Bu olaydan sonra her yıl Çin ay takvimine göre 7. ayının 7. gecesi saksağanlar aynı yerde köprü oluşturarak aşıkların kavuşmasını sağlıyor.  Bu nedenle bu tarih Çin’in sevgililer günü olarak kabul ediliyor ve Çin’de her yıl kutlanıyor.

Bu yazımızda Çin mitolojisi hakkında bilgiler vererek bazı mitolojik hikayelerden bahsettik. Bu konu çok kapsamlı olduğu için Çin mitolojisi tanrıları ve tanrıçaları konusunu ve diğer Çin mitlerini daha sonra farklı bir başlık altında kaleme alacağız. 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyici Algılandı

Adblocker algılandı! Lütfen reklam engelleyicinizi kapatarak sayfayı yenileyin!